Hương thầm (Thơ Phan Thị Thanh Nhàn) - Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 31/01/2018

Hương thầm

Thơ Phan Thị Thanh Nhàn
Atabook.com - Chia sẻ. Kết nối. Truyền cảm hứng.


Cửa sổ hai nhà cuối phố
Không hiểu vì sao không khép bao giờ.
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa.

Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay,
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm,
Bên ấy có người ngày mai ra trận

Họ ngồi im không biết nói năng chi
Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi,
Nào ai đã một lần dám nói?

Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin,
Cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi hương đầm ấm thanh tao
Không dấu được cứ bay dịu nhẹ.

Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.
(Anh vô tình anh chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấy...)

Rồi theo từng hơi thở của anh
Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường
Hương thơm sẽ theo đi khắp

Họ chia tay
Vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi.

Hoàn cảnh ra đời của bài thơ Hương Thầm
 

Hương thầm là bài thơ nổi tiếng nhất của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn, giúp nữ thi sĩ thành danh, bởi cứ nhắc đến Phan Thị Thanh Nhàn là người ta lại nghĩ ngay đến Hương thầm, dù bà còn sở hữu một bài thơ nổi tiếng không kém, đó là bài Làm anh được sử dụng trong sách giáo khoa tiểu học với những câu thơ mở đầu rất quen thuộc: 

Làm anh khó đấy
Phải đâu chuyện đùa
Thấy em gái bé
Phải "người lớn" cơ


Bài thơ Hương thầm trở nên nổi tiếng hơn kể từ lúc nhạc sĩ Vũ Hoàng phổ nhạc với bài hát cùng tên vào năm 1984. Hương thầm trở thành dấu ấn không thể quên trong lòng người ra chiến trận, nuôi dưỡng ý chí cho họ chiến đấu và trở về với người yêu thương.

 
  Hương thầm - thơ Phan Thị Thanh Nhàn, nhạc: Vũ Hoàng (Trình bày: Bảo Yến)
 
Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn viết Hương thầm vào năm 1969 dành để tặng cho người em ruột tên là Phan Hữu Khải. Hồi ấy nhà bà ở Yên Phụ, trong sân có cây bưởi, cứ độ tháng ba về là hương thơm ngào ngạt. Em trai bà thường nhặt hoa rụng và hái hoa tươi cho vào túi để chị xách đi làm.

Ở lớp, có một bạn gái có vẻ rất gắn bó gần gũi với Khải nhưng anh không hay biết, chỉ có người chị đa cảm là để ý. Năm 1969, sau khi anh đã lên đường đi bộ đội thì người chị Phan Thị Thanh Nhàn mới sáng tác bài thơ này. Năm 1970, bài thơ được giải nhì cuộc thi thơ của báo Văn nghệ.

Ở chiến trường, có lần được nghe Đài tiếng nói Việt Nam ngâm bài thơ, anh viết thư về kể cho chị. Phan Thị Thanh Nhàn chưa kịp hồi âm bà sáng tác bài thơ ấy từ chuyện của anh thì anh đã hy sinh vào năm 1974.
Đến tận bây giờ, nữ nhà thơ cũng không chắc rằng người em ấy biết mình được chọn làm hình tượng trong bài thơ nổi tiếng của chị mình hay không.

Chia sẻ về người em trai đặc biệt của mình, nhà thơ nói: "Mẹ tôi vẫn nói cậu ấy là người đã gánh hết mọi khó khăn vất vả của mấy chị em chúng tôi. Tôi rất thương cậu ấy, chưa yêu, chưa lập gia đình nhưng đã phải hy sinh. Tôi viết "Hương thầm" sau ngày em trai đi bộ đội, "cửa sổ" hay "hương bưởi" là một cái cớ để bày tỏ sự yêu quý của tôi với em trai mình. Tôi viết một bài thơ rất thật về gia đình mình nhưng vào những năm tháng chiến tranh ấy, bài thơ lại mang hơi thở của cuộc sống. Tôi viết rất tự nhiên với những cảm xúc riêng của mình và không nghĩ rằng bài thơ lại thành công như thế".

 
Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn thời trẻ
Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn thời trẻ

Kể về kỷ niệm của Hương thầm, bà chia sẻ: "Có đài truyền hình đến gặp tôi và yêu cầu dẫn sang nhà "cô hàng xóm" xuất hiện trong bài thơ "Hương thầm". Tôi nghĩ, khi tôi viết bài thơ, có thể "cô gái" đó cũng không để ý và lúc đài truyền hình muốn gặp, cô ấy đã có chồng có con rồi. Một chuyện từ ngày xưa khi hai người đã không dám nói với nhau thì liệu có nên nhắc lại? Tôi nghĩ không nên cụ thể hóa văn thơ. Có lẽ nếu gặp được "cô gái", biết đâu các bạn sẽ thất vọng. Hãy coi đó là một hình tượng chung của cả một thời tuổi trẻ mơ mộng và đẹp đẽ khi đất nước có chiến tranh và mọi người đều hướng về tiền tuyến".

Không biết Phan Thị Thanh Nhàn yêu hoa bưởi trước hay sau khi "Hương thầm" ra đời, chỉ biết rằng bà vẫn mua hoa bưởi mỗi khi có dịp và vì "Hương thầm" mà bà chọn sống tại con phố mang tên Bưởi. Chồng mất sớm, một mình nuôi dạy con gái, một mình bà tạo dựng cuộc sống tương đối an nhàn khi đã về hưu.
Tham khảo và trích dẫn

• VnExpress.net ►"Hương thầm" - ký ức về mùa hoa bưởi năm ấy
Bình luận (0)