Nợ như chúa Chổm: vậy chúa Chổm là ai? - Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 30/01/2018

"Nợ như chúa Chổm": vậy chúa Chổm là ai?

Atabook.com - Chia sẻ. Kết nối. Truyền cảm hứng.
Theo giai thoại dân gian còn truyền lại, chúa Chổm chính là vua Lê Trang Tông (黎莊宗, 1514 - 1548) - vị vua đầu tiên của nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.  Tên thật của vua Lê Trang Tông là Lê Ninh (tên húy là Lê Duy Ninh), ngày bé tên gọi là Chổm. Ông là kết quả của cuộc tình chóng vánh sau một lần mẹ ông tình cờ được gặp vua Lê Chiêu Tông khi nhà vua đang bị Mạc Đăng Dung giam lỏng ở phường Đông Hà thuộc kinh sư Thăng Long (Hà Nội).

Thuở bé, vì không có danh phận nên Chổm và mẹ rất nghèo, quanh năm chỉ có mò cua bắt ốc sống qua ngày. Giai thoại dân gian còn kể lại, có mấy lần sáng sớm, Chổm vào một quán ăn nhỏ lót dạ, tự nhiên những hôm đó chủ hàng đắt khách. Vậy là một đồn mười, mười đồn trăm, các chủ quán ai gặp Chổm cũng đều nài nỉ Chổm vào ăn hàng lấy may. Nhưng, nghèo như Chổm thì làm gì có nhiều tiền mà trả? Ấy thế mà chủ quán nào cũng cố mời Chổm vào ăn, khi nào Chổm có tiền thì trả cũng được. Vì vậy mà khắp vùng không ai nợ nhiều bằng Chổm.

Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi của vua Lê Cung Hoàng, dựng nên nhà Mạc.

Năm 1532, Nguyễn Kim khởi nghĩa phò Lê chống Mạc, đi tìm hậu duệ tôn của vua Lê và tìm được Chổm, lập làm vua, đóng đô ở Thanh Hoá (tức Tây Đô) để chống với nhà Mạc ở Hà Nội (tức Đông Đô).

Nợ như chúa Chổm: vậy chúa Chổm là ai? Giai thoại còn kể lại, sau khi công cuộc diệt Mạc thắng lợi, Chổm (lúc này đã là vua Lê Trang Tông) trở lại kinh thành Thăng Long. Khi đi qua làng cũ chỗ mẹ con Chổm (tức Lê Ninh) lánh nạn ngày trước, một số người bán chịu cho Chổm ngày xưa đổ lại đòi tiền. Họ thậm chí không biết Chổm lúc này đã làm tới chức gì nhưng thấy Chổm được đi xe giá, quân lính hộ vệ thì chắc mẩm là Chổm đã thành đạt, nên họ nhắc lại lời hứa của Chổm khi xưa. Có nhiều người ăn hôi, không phải là chủ nợ nhưng cũng đổ xô lại yêu cầu, đòi hỏi Chổm trả nợ. Cứ thế, người người đứng đầy đường, chỉ vào Chổm (lúc này đã là vua) mà đòi nợ.

Lúc đầu, cứ ai hỏi là Chúa Chổm (thực ra là vua Chổm) ra lệnh trả, nhưng khi thấy “chủ nợ” mỗi lúc một đông, Chổm bèn ra lệnh chỉ trả cho đến khi về tới ngã tư Cấm Chỉ (1). Sau đó, vì không thể nhớ hết chủ nợ mà cũng không biết làm sao trả cho hết nên Chổm (tức vua Lê Trang Tông) đã truyền miễn thuế một năm cho dân cả làng để trừ.

Ca dao còn ghi lại:

Vua Ngô băm sáu tán vàng
Chết xuống âm phủ chẳng mang được gì
Chúa Chổm uống rượu tì tì
Chết xuống âm phủ kém gì vua Ngô.

Câu chuyện trên được lưu truyền qua giai thoại dân gian nhưng thực tế có một số dữ liệu vẫn chưa chính xác hoặc chưa được các sử gia thừa nhận:

1. Việc Lê Ninh (tức Lê Trang Tông) là con của vua Lê Chiêu Tông vẫn chưa được làm rõ vì sử sách ghi năm sinh của Lê Ninh là 1514 trong khi Lê Chiêu Tông sinh năm 1506, tức là khoảng cách giữa vua cha và vua con quá ngắn, chỉ có 8 năm. Điều này rất vô lý vì không có chuyện vua Lê Chiêu Tông mới 8 tuổi đã có con! Ngoài ra, trong biểu tâu về cho nhà Minh nhằm phân trần việc cướp ngôi nhà Lê, nhà Mạc đã nói rằng: Nguyễn Kim dựng con mình lên ngôi, nói dối là con của vua Chiêu Tông.

2. Thực tế không có chuyện Lê Trang Tông trở về kinh thành Thăng Long sau khi công cuộc diệt Mạc thắng lợi vì cho tới lúc Lê Trang Tông mất vào năm 1548 tại Thanh Hóa (hưởng dương 34 tuổi), ông vẫn chưa khôi phục được kinh thành Thăng Long từ tay nhà Mạc.

Tham khảo và trích dẫn

Wikipedia.org ►Lê Trang Tông

Chú thích

(1) Ngõ Cấm Chỉ chạy từ phố Tống Duy Tân đến cuối phố Hàng Bông, thời Pháp có tên là phố Lông Đơ (Rue Lhonde), sau năm 1945 đổi tên là phố Cấm Chỉ, sau năm 1964 lại đổi tên là ngõ Hàng Bông Lờ còn bây giờ thì bỏ Lờ đi mà gọi là ngõ Hàng Bông. Dù có đổi tên đến mấy lần thì dân gian vẫn gọi phố này là ngõ Cấm Chỉ. Hiện nay, đây là một con phố ẩm thực khá nổi tiếng ở Hà Nội.
Bình luận (0)