Nguồn gốc địa danh Thủ Dầu Một | Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 14/08/2019

Nguồn gốc địa danh Thủ Dầu Một?

Atabook.com - Chia sẻ. Kết nối. Truyền cảm hứng.

Cái tên Thủ Dầu Một đã tồn tại từ lâu đời. Vào năm 1869, Thủ Dầu Một là tên của một hạt (tức một đơn vị dân cư). Đến năm 1899, Thủ Dầu Một trở thành tên một tỉnh, sau đó lại trở thành tên của một thị xã vào năm 1975.Từ ngày 2/5/2012, Thủ Dầu Một trở thành thành phố trực thuộc tỉnh Bình Dương theo Nghị quyết số 11/NQ-CP của chính phủ và hiện đang là đô thị loại I. Đây là là một trong số ít những Thành phố thuộc Tỉnh mà trong đó 100% là phường, không có xã ngoại thành.
 
Có ba cách giải thích về nguồn gốc của tên gọi Thủ Dầu Một. Giả thuyết thứ nhất cho rằng địa danh này có nguồn gốc từ tiếng Khmer “Thun Đoón Bôth” có nghĩa là “gò có đỉnh cao nhất”. Giả thuyết thứ hai cho rằng Thủ Dầu Một là tên có nguồn gốc từ thuần Việt, có nghĩa là đồn/trạm (thủ) có cây dầu lớn (một). Giả thuyết thứ ba cho rằng Thủ Dầu Một là cách đọc trại của Thủ Dầu Miệt, có nghĩa là thủ của vùng (miệt) có nhiều cây dầu.

Quảng cáo

Sendo.vn

Hàng Nghìn Sản Phẩm Giá Rẻ Bất Ngờ. Flash Sale 5 Khung Giờ Vàng Mỗi Ngày.
Ưu Đãi Đến 70% Thanh Toán An toàn.
Giao Hàng Tận Nhà. Bảo Hành Đổi Trả 24/7.


Trong 3 giả thuyết trên, cách giải thích thứ 2 được nhiều nhà nghiên cứu đồng tình nhất. Theo đó, Thủ Dầu Một là một cụm từ tiếng Việt được ghép theo phương thức: Thủ (tức đồn, trạm) + tên thực vật + số từ. Nói cách khác, Thủ Dầu Một được hình thành từ sự kết hợp giữa hai thành tố gồm "Thủ" (có nghĩa là "giữ") và "Dầu Một" là tên đất, được cấu tạo theo cách "Tên một loài thảo mộc đồng thời là từ chỉ số lượng". Theo truyền khẩu, vì đồn binh canh giữ tại huyện lỵ Bình An (thuộc phường Phú Cường ngày nay) nằm trên ngọn đồi có cây dầu lớn quen gọi là "cây dầu một" nên tên gọi Thủ Dầu Một ra đời.

Trong Gia Định thành thông chí (1820) đã thấy ghi nhận về địa danh Dầu Một như sau: Nay Lý (tức Lý Tài) được tin thật bèn sai 4 thuộc tướng là Tân, Hổ, Hiền, Nam đem cả bổn bộ binh mã thẳng xuống Bến Nghé để bái nghinh Mục vương về đồn Dầu Miệt (Một)”.

Trong Đại Nam nhất thống chí cũng có chép về địa danh này: Chợ Phú Cường ở thôn Phú Cường, huyện Bình An, tục danh chợ Dầu Một ở bên lỵ sở huyện, xe cộ ghe thuyền tấp nập đông đảo”. Như vậy, căn cứ vào sử liệu này, có thể nhận thấy địa danh Dầu Một đã tồn tại trước địa danh Thủ Dầu Một.


L. De Grammont, sĩ quan quân đội Pháp, từng chỉ huy đồn binh Thủ Dầu Một những năm 1861, 1862 đã có những ghi chép về chợ Phú Cường hay chợ Thủ Dầu Một, đoạn bến sông Sài Gòn như sau:”... Những thân cây dầu trần và rất cao tạo thành vòng đai của cảng. Dưới chân chúng, một cây đa đã có hơn trăm tuổi đứng hùng vĩ như hình ảnh kẻ vươn tay che chở bảo vệ vùng đất này”.

Nhà văn, nhà Nam Bộ học Sơn Nam cho biết, ở địa điểm chợ Thủ Dầu Một ngày nay, trước kia là một bến xe trâu, thuận lợi để tắm trâu và rửa xe. Nơi đây có quán trà Huế, quán cơm, dần dần thành chợ. Chỗ mé sông (ngang dinh chủ tỉnh) có một cây dầu lớn, trốc gốc sau cơn bão (bão năm Giáp Thìn 1904), ngọn cây gây cản trở giao thông tận giữa lòng sông. Người Pháp phải huy động dân phu để giải tỏa, gốc to “đôi ba người ôm”.

Như vậy, địa danh Thủ Dầu Một có thể hiểu là “cây dầu lớn/cả (duy nhất), mọc vượt lên trên, nằm bên cạnh đồn/thủ.

nguồn gốc địa danh thủ dầu một, cây dầu đôi bình dương

Cây dầu đôi nằm ở ngã ba Nguyễn Tri Phương - Bùi Quốc Khánh phường Chánh Nghĩa. Ảnh: atahome.vn


Cho dù thế nào thì các giả thuyết trên cùng với các ghi chép lịch sử cũng đều cho thấy Thủ Dầu Một từng là một vùng đất mọc nhiều cây dầu lớn. Ngày nay, cây dầu chỉ còn sót lại ở một số nơi trong thành phố như trong khuôn viên của Tỉnh ủy Bình Dương (Phường Hòa Phú),  Trường Sĩ quan Công binh (phường Phú Cường), ... Ở ngã ba đường Nguyễn Tri Phương - Bùi Quốc Khánh thuộc phường Chánh Nghĩa hiện nay vẫn còn cây dầu đôi với tên gọi đã trở thành địa danh Dầu Đôi.

Bình luận (0)