Hoàng đế là gì | Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 10/06/2023

Hoàng đế là gì?

Quang Nguyễn
 Quang Nguyễn

Hoàng đế dùng để chỉ vua của một nước, bắt đầu từ thời Tần Thủy Hoàng(1) bên Trung Quốc.
 

Về từ nguyên, Hoàng Đế là phiên âm Hán Việt của tiếng Hán 皇帝 [huángdì]. 

Vào năm 221 Tr.CN, sau khi thống nhất được Trung Quốc, Doanh Chính (tên của Tần Thủy Hoàng trước khi xưng đế) tự cho mình là tinh hoa của linh khí từ Tam Hoàng (三皇) và Ngũ Đế (五帝) hội tụ lại, nên mới xưng là Hoàng Đế ().

Sử Ký (史記) của Tư Mã Thiên trong Tần Thủy Hoàng bản kỷ có chép cụ thể việc này như sau:

“ (...) Thừa tướng là Vương Quán, ngự sử đại phu Phùng Kiếp, đình úy Lý Tư đều tâu:  (...) Ngày xưa có Thiên Hoàng, Địa Hoàng, Thái Hoàng, nhưng Thái Hoàng là cao quý nhất. Bọn thần liều chết xin dâng tôn hiệu của nhà vua là Thái Hoàng (...).

Nhà vua nói: - Ta bỏ chữ  “thái” lấy chữ “hoàng”, thêm chữ “đế” của những vị đế thời thượng cổ hiệu gọi là Hoàng Đế, còn những lời khác thì như lời các khanh tâu”.

Tần Thủy Hoàng là gọi tắt của Tần Thủy Hoàng Đế nghĩa là vị vua đầu tiên (khởi thủy) của nhà Tần
"(2)
 
Tần Thủy Hoàng
Tần Thủy Hoàng (259 TCN - 210 TCN). Ảnh: The Epochtimes
 
Như vậy, Tần Thủy Hoàng là gọi tắt của Tần Thủy Hoàng Đế nghĩa là “vị vua đầu tiên (khởi thủy) của nhà Tần”. 

Ngoài hai chữ hoàng đế để chỉ vua của một nước, người ta còn dùng các danh từ cũng mang một nghĩa tương tự như vậy, chẳng hạn như vua, đế vương, nữ hoàng (nếu vua nước đó là phụ nữ, chẳng hạn nữ hoàng Elizabeth của nước Anh.

Nhìn chung, Hoàng đế vẫn được công nhận là có danh dự và xếp hạng cao hơn so với quốc vương (tức vua một nước).

Hiện nay, Thiên hoàng của Nhật Bản là chức vị hoàng đế duy nhất còn tồn tại trên thế giới, mặc dù bản thân Thiên hoàng không nắm quyền hành tuyệt đối như các nhà vua chuyên chế mà chỉ là biểu tượng của một đất nước theo chế độ quân chủ lập hiến.

Chú thích

(1) Tần Thủy Hoàng (260 tr.CN – 211 tr.CN) tên là Doanh Chính, con của Trang Tương Vương nước Tần trên danh nghĩa, nhưng thực ra lại là con đẻ của Lã Bất Vi – một nhà buôn ở Dương Địch. Sau khi Trang Tương Vương mất, Doanh Chính lên ngôi, đem binh dẹp xong lục quốc (Tề, Hàn, Triệu, Ngụy, Sở, Yên), kết thúc cục diện cát cứ thời Chiến quốc, thống nhất Trung Hoa. Công trình nổi bật nhất thời Tần Thủy Hoàng là Vạn Lý Trường Thành – một trong những kỳ quan của thế giới cổ đại vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
 

(2) Sử ký Tư Mã Thiên (Dịch và giới thiệu: Phan Ngọc), tập 1, NXB Văn Học, Hà Nội, 1988, tr.43 


Sách hay dành cho bạn đọc muốn tìm hiểu về văn hóa Trung Quốc  
 

• Thành ngữ Trung Việt thông dụng không những giúp bạn đọc hiểu thêm những thành ngữ Trung Hoa mà còn là một cách học để nhớ lâu và nhanh nhất tiếng Hoa. 

• Đặc điểm văn hóa Trung Quốc qua tranh sơn thủy  
khảo cứu một cách có hệ thống và chuyên sâu về các đặc điểm văn hóa Trung Quốc được biểu hiện qua tranh sơn thủy truyền thống, với chủ thể văn hóa là dân tộc Hán, trong không gian xã hội Trung Quốc, trục thời gian (chủ đạo là giai đoạn cổ – trung đại) kéo dài từ lúc tranh sơn thủy được hình thành đến cuối thời Thanh (1911). 

• Cẩm nang du lịch Trung Quốc  sẽ giúp bạn có được những trải nghiệm tuyệt vời nhất trong chuyến du lịch Trung Quốc với hàng loạt những thông tin thiết thực và gợi ý hữu ích từ các chuyên gia

Bình luận (0)