Bự tổ chảng là gì | Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 13/08/2019

Bự tổ chảng là gì?

Atabook.com - Chia sẻ. Kết nối. Truyền cảm hứng
Chữ Tổ Chảng có lẽ gắn liền với một nhân vật tên là Chảng ở đất Bình Định. Ông Chảng tên thật là Đinh Viết Nhưng (có sách nói là Đinh Văn Nhưng), vốn là một nông dân ở thôn Bằng Châu, huyện Tuy Viễn.

Ngay từ lúc còn nhỏ, ông Chảng đã có cuộc sống tự lập, tính tình ngang bướng, không chịu luồn cúi ai. Ông đã có công tổ chức khai hoang tại các vùng Thanh Liêm, Kim Tài và trở thành người giàu có, trong nhà có nhiều người giúp việc. Ông còn là một võ sư có tiếng trong vùng.

Chữ Tổ Chảng gắn liền với sự to bự có lẽ xuất phát từ giai thoại giữa ông Chảng và vua Thái Đức (tức Nguyễn Nhạc – vị vua sáng lập triều Tây Sơn). 


Quảng cáo

Tiki.vn 

Săn Deal Hot mỗi ngày với trăm chương trình, nghìn coupon và triệu sản phẩm giá cực hấp dẫn.
Hàng chính hãng - Giao hàng nhanh trong 2 giờ.


Như đã nói ở trên, ông Chảng là người họ Đinh ở Bằng Châu, vốn thuộc bên ngoại của ba anh em nhà Tây Sơn là Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ. Khi Nguyễn Nhạc xưng vương tại thành Hoàng Đế, nhà vua đã không quên tổ tiên bên ngoại của mình là họ Đinh ở Bằng Châu. Lúc này, họ Đinh không còn ai, chỉ còn một ông lão trên bảy mươi tuổi, tính khí ngang tàng bướng bỉnh, chính là ông Chảng.

Vua Thái Đức (tức Nguyễn Nhạc) đã mời ông Chảng vào triều và phong cho ông Chảng chức Điện tiền đại đô đốc tả thân vệ úy, tước Sanh Sơn bá. Tuy nhiên, ông Chảng nói:

Ông làm vua là làm vua với thiên hạ, chứ với tôi ông vẫn là con cháu. Con cháu mà ban chức tước cho cha ông thì hơi nghịch, chi bằng để tôi phê rồi ông lục thì hơn... 

Nhà vua chiều theo ý ông Chảng. Ông Chảng cầm bút viết 4 câu chữ Nôm, được phiên âm:

Bùng binh chi tướng
Uýnh cướng chi quan
Bộn bàng chi chức
Chảng chảng ngang thiên


(Tạm dịch: Tướng lớn, Quan to khiến người được phong mừng quýnh lên; Chức nhiều, Chảng ngang hàng với trời)

Theo ý này, ông Chảng không có chức tước gì cụ thể, nhưng chức gì cũng có, từ tướng tới quan... và đó là chức ngang thiên, tức là ngang với ông trời (trên cả vua, vì vua mới chỉ là "con trời"). Thực ra, ông Chảng có tự phong mình chức gì thì cũng chẳng sao, nên nhà vua để cho ông toại nguyện. Mặc dù ngang tàng, bướng bỉnh nhưng tính tình cương trực, nên ông Chảng được nhiều người dân trong vùng tôn trọng.

Mỗi lần vào thăm vua Thái Đức, ông Chảng thường ngồi trên một cái ghế thang có bốn người khiêng, hai bên có vài chục người cầm cào cỏ, cuốc chỉa, xuổng... là những dụng cụ làm nông thay cho cờ biển hèo tua, và hai cây du du che nắng khi tát nước dùng làm lọng. Phía sau, phía trước lại có hai đoàn người thổi kèn, đánh trống bằng miệng tưng bừng rộn rịp, mọi người kéo ra xem rất đông, vui như hội. Nếu có dịp ghé bảo tàng Quang Trung (Bình Định), bạn sẽ bắt gặp một bức tranh tái hiện lại cảnh này.

 
Bự tổ chảng là gì
Tranh tái hiện về ông Chảng tại bảo tàng Quang Trung (Tây Sơn, Bình Định)

Sau khi nhà Tây Sơn mất, ông Chảng đổi từ họ Đinh sang họ Đào để tránh sự truy sát của triều Nguyễn. Ở vùng đất này, hiện nhiều người vẫn hay nhắc đến câu thành ngữ "ngang như ông Chảng" hoặc "ông Chảng ngang thiên" và nhiều giai thoại về nhân vật này.

Như vậy, sở dĩ “tổ chảng” gắn liền với sự to bự, là bởi, vị trí của ông Chảng là có một không hai: Ông không phải là quan lớn mà chỉ là một người nông dân nhưng lại có quyền ngang thiên, tức quyền trên cả vua. Vậy há vị trí của ông chẳng phải bự tổ chảng hay sao?

Có thể sau này, chữ “tổ chảng” đã theo những người dân từ miền Trung vào tới đất Nam bộ và trở thành một trong những tiếng lóng đặc trưng trong ngôn ngữ nói nơi đây.
Bình luận (0)